การตื่นรู้เป็นเรื่องที่แสนจะธรรมดา เพียงแค่เราผ่อนพักอยู่ในธรรมชาติของจิต ไม่มัวสับสนและหมกมุ่นไปกับเสียงซุบซุบของโลกภายนอกจากสถานการณ์ ผู้คน หรือ โลกภายในของคลื่นอารมณ์และความคิดฟุ้งซ่าน

เมื่อเราเรียนรู้ที่จะผ่อนพักในลักษณะนั้น ประสบการณ์ทั้งหลายก็จะไหลผ่านตามวิถีทางของมัน ชีวิตเต็มเปี่ยมไปด้วยพื้นที่ให้แก่การดำรงอยู่ของสรรพสิ่งทั้งสากลจักรวาล ผุดบังเกิดและดับสลายจากความเข้าใจที่สมบูรณ์และการตอบสนองที่เหมาะสม

หน้าที่ของเราในฐานะโพธิสัตว์ คือการฝึกฝนในธรรมชาติเดิมแท้ของจิต จากนั้นจึงมอบความเชื่อใจให้สรรพสิ่งเลื่อนไหลจากธรรมชาติเดิมแท้นั้น ๛

การรู้แจ้งหาใช่สิ่งอื่นใดนอกเสียจากการมีความชัดเจนในการมองสรรพสิ่งตามที่เป็นจริง และมีกึ๋นพอที่จะใช้ชีวิตประจำวันตามแนวทางแห่งการรู้แจ้งนั้น ในพุทธศาสนาความเข้าใจในเรื่องนี้เป็นที่รู้จักกันดีในคุณลักษณะที่ไม่สามารถแยกขาดจากกันได้ของปัญญาและกรุณา อันเปรียบได้กับปีกสองข้างแห่งการรู้แจ้ง ๛

จงอย่ามัวเฝ้ามองหาเทพพยากรณ์หรือพรจากสวรรค์เพื่อจะมาแก้ปัญหาชีวิตทั้งหลายของคุณ สถานที่เดียวที่เราจะสามารถพบสัจธรรมสูงสุดแห่งชีวิตก็คือภายในจิตใจอันเป็นอิสระจากหลักการและสมมติสัจจะ น้อยครั้งที่ปัญญาญาณจะมาเยี่ยมเยือนในรูปแบบของสายฟ้าฟาด ซึ่งนั่นออกจะดูง่ายไปเสียหน่อย เพราะจริงๆแล้วปัญญาเป็นสิ่งที่ก่อตัวขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป ราวกับการเปลี่ยนแปลงของผิวน้ำทะเลที่ยากจะมองเห็น อย่างไรก็ดีการ”ย่ำเหยาะเหยาะ” ที่ว่านั้นก็จะค่อยๆนำพาเราไปสู่สถานที่ที่เราโหยหาในท้ายที่สุด ๛

จงอย่ามัวเฝ้ากังวลอยู่กับปัญหาส่วนตัว ขอเพียงฝึกฝนจิตใจให้กลับสู่พื้นที่ว่างภายใน ปัญหาเหล่านั้นก็จะคลี่คลายด้วยตัวของมันเองสู่คำตอบที่เยี่ยมยอดที่สุด แน่นอนว่าคำตอบนั้นอาจจะไม่ใช่คำตอบที่เราคาดหวัง อีกทั้งอาจจะเป็นสิ่งที่ผลักให้เราตกสู่สถานการณ์อันน่าสะพรึงกลัวหรือไร้หลักประกันใดๆยิ่งขึ้นไปอีก แต่ในฐานะผู้ฝึกฝนบนสายธรรมเราจะต้องเปิดใจและตระหนักว่า คำตอบชีวิตในลักษณะนั้นมีความสอดคล้องกับสัจธรรมสูงสุดมากยิ่งกว่า ดังนั้นจึงไม่มีพื้นที่สำหรับการตัดพ้อแต่ประการใด ๛

จากประสบการณ์ที่สัมผัสได้ในการภาวนา จำเป็นที่เราจะต้องตระหนักว่า สภาวะการตื่นรู้นั้นคือร่างกาย และร่างกายก็คือพลังแห่งการตื่นรู้

นี่คือสัจธรรมสูงสุดแห่งการภาวนา เมื่อเราสามารถมองเห็นความจริงข้อนี้ได้อย่างชัดเจน การเดินทางแห่งจิตวิญญาณที่ถูกเก็บไว้ในทุกอณูของร่างกายก็จะค่อยๆถูกปลดปล่อยออกมา เป็นชีวิตของเรา ชีวิตที่แท้ในทุกขณะ ในวิถีทางที่รื่นรมย์ ตรงไปตรงมา อย่างที่ไม่จำเป็นต้องอาศัยความพยายามแต่ประการใด ๛

ครูบาอาจารย์ที่แท้ คือ บุคคลที่กำลังย่างก้าวบนเส้นทางแห่งการฝึกตนด้วยตัวของเขาเอง

เมื่อคุณเลือกที่จะฝากตัวเป็นศิษย์กับอาจารย์ท่านใด คุณหาได้กำลังเอาตัวเองไปผูกติดเพื่อรับคำสอนหรือข้อมูลอันเดียวที่เหมือนกัน ไม่ว่าจะเป็นที่ได้รับเมื่อวาน วันนี้ หรือพรุ่งนี้ คำสอนที่ดูเหมือนคุณจะเป็นเจ้าของได้นั้นแสดงถึงวิถีทางของวัตถุนิยมทางจิตวิญญาณ อันแสดงถึงมิจฉาทิฐิในตัวของอาจารย์ท่านนั้น

ทางที่ถูก คุณจะต้องร่วมเดินทางไปกับอาจารย์บนเส้นทางสายที่ท่านกำลังเดินอยู่ เข้าสู่กระบวนการที่เป็นพลวัต ไม่หยุดนิ่ง ในชีวิตของท่าน

ในการฝึกฝนเรียนรู้กับอาจารย์ คุณหาได้กำลังเรียนรู้ "บางสิ่ง" แต่กลับเป็นเรื่องง่ายๆอย่าง "เรียนรู้ที่จะเป็น" อันเป็นกระบวนการที่เจ็บปวดอย่างค่อยๆเป็นค่อยๆไป

..โดยการเดินทางนี้มีเป้าหมายเดียว คือ การเผชิญหน้ากับความไม่รู้ในทุกๆย่างก้าว ไปพร้อมๆกับอาจารย์ของคุณ ๛

การปฏิบัติในแต่ละวันของเรามีเป้าหมายเพื่อการดำเนินชีวิตที่สอดคล้องกับสายธารแห่งการตื่นรู้

เพราะชีวิตในโลกสมัยใหม่นั้น เต็มไปด้วยสิ่งบันเทิงยั่วยวน ที่ชวนให้เราหลับใหลอยู่ตลอดเวลา สายธารที่ว่าเป็นหนทางเดียวที่จะเติมพลังแห่งคุณค่าและความหมายให้กับการดำรงอยู่ ท่ามกลางโลกแห่งความเปลี่ยนแปลง ไม่จีรังยั่งยืนของสรรพสิ่งรอบตัว ๛

คุณสามารถมีครอบครัว ใช้ชีวิตในสังคม ทำในสิ่งที่คุณรัก...แต่มีข้อแม้ก็คือ แรงบันดาลใจที่ว่านั้นจะต้องออกมาจากพื้นที่ภายในของความไม่มีตัวตน

ในภาวะอนัตตาที่ว่านั้น เราสามารถพบกับประสบการณ์ และการตอบสนอง แต่ด้วยเหตุที่ว่ามันปราศจากแรงต่อต้านภายใน ที่โดยปรกติแล้วเราพยายามสร้างขึ้นเพื่อขัดขืนและควบคุมความเป็นไปของสรรพสิ่ง ภาวะอันปราศจากตัวตนจึงเปี่ยมไปด้วยพลวัตของพลังสร้างสรรค์อันสมบูรณ์และเป็นอิสระ ที่ผุดบังเกิดขึ้นภายในตามเหตุปัจจัยที่เป็นจริงในแต่ละย่างก้าวของการเดินทางแห่งชีวิต ๛

บ่อยครั้งที่เราพบกับสภาวะจิตที่ค่อนข้างจะฟุ้ง และเกาะเกี่ยวกับเรื่องราวในหัวได้อย่างง่ายดาย เมื่อนั้นเราจำเป็นจะต้องกลับมาสู่สมถะภาวนา เพิ่มความแน่วแน่มั่นคงให้มากขึ้น เราจำเป็นต้องเพิ่มความพยายามและความอุตสาหะ แม้มันอาจจะทำให้เรารู้สึกราวกับเสแสร้ง หรือถูกควบคุมอย่างไม่เป็นธรรมชาติไปบ้าง

แน่นอนว่าหากมองในแง่ของเป้าหมายของภาวนา สมถะอาจดูเป็นเทคนิคที่ออกจะก้าวร้าวไปสักหน่อย แต่ในสายคำสอนที่สืบทอดมายาวนานได้กล่าวไว้อย่างชัดเจนว่า เราจำเป็นที่จะต้องไร้ความเมตตาต่อการ "เวียนว่ายในหัว" ณ จุดนั้นขอให้มองเสียว่านี่คือเทคนิคชั่วคราวที่เรานำมาใช้อย่างรู้เท่าทัน เพื่อให้จิตเข้าสู่ภาวะที่สงบเยือกเย็น จนเรารู้สึกได้ถึงความอ่อนโยน การผ่อนพัก และการปล่อยวางสู่ความไม่พยายามอันเป็นธรรมชาติเดิมแท้ของจิต

ความเข้าใจในเรื่องนี้เป็นสิ่งสำคัญ เพราะมันจะนำมาซึ่งความตั้งใจที่ไม่สั่นคลอนในเทคนิคบางอย่างที่อาจจะดูยากและแข็งเกร็ง ต่อเมื่อเราเข้าใจว่ามันเป็นเพียงเป้าหมายชั่วคราวที่สำคัญในแนวทางของการฝึกฝน มันก็จะช่วยลดความเป็นไปได้ที่เราจะไปยึดติดกับเทคนิคเหล่านั้นจนหลงลืมเป้าหมายที่แท้จริงของการพักใจในธรรมาสภาวะของจิต ๛

ทุกๆการกระทำแห่งการให้
ทุกๆการกระทำแห่งการสร้างสรรค์
ต่างก็สัมพันธ์กับการปล่อยวางและความตาย..

ไม่ว่าจะเป็นชั่วขณะของการถึงจุดสุดยอดขณะมีเพศสัมพันธ์ การคลอดบุตร การหมดลมหายใจ หรือแม้แต่วินาทีที่มีความคิดสร้างสรรค์ใหม่ผุดบังเกิดขึ้น

แม้วันหนึ่งเราอาจจะรู้สึกราวกับตื่นขึ้นมาจากกองเถ้าถ่าน มันก็ไม่ได้เป็นเรื่องสลักสำคัญอะไร หน้าที่ของเรามีเพียงอย่างเดียว คือ การก้าวเผชิญกับความกลัว แล้วศิโรราบให้กับกระบวนการคลี่บานของชีวิตในทุกขณะ ๛

สิ่งที่เรียกกันว่า "ความโดดเดี่ยวของการเดินทาง" คือ

๙๕ เปอร์เซนต์ของสิ่งที่คุณค้นพบ คุณไม่สามารถที่จะแบ่งปันกับใครได้ ส่วนที่เหลืออีก ๕ เปอร์เซนต์ก็มีความเป็นไปได้สูงที่บอกใครไปก็เสี่ยงต่อการเข้าใจผิด ๛

บ้าบอให้มันเต็มที่ไปเลย!

ยามที่สภาวะอารมณ์อันไม่พึงปรารถนาปรากฎขึ้น จงอย่าไปตัดสิน อย่าไปปิดกั้น อย่าไปกดทับ...จงอย่าลังเลใดๆทั้งสิ้น

จงรู้สึกบ้าบอและสับสนให้มันเต็มที่ไปเลย แสดงมันออกมา แบ่งปันให้พี่น้องกัลยาณมิตรทางธรรมได้รับรู้ ไม่ว่ามันจะดูไร้สาระ เลวร้าย ต่ำต้อย หรืองี่เง่าสักเพียงใด

คุณไม่มีสิทธิ์ที่จะไปต้านสายธารอันไม่หยุดนิ่งของชีวิต ดัดจริตต่อตนเองและผู้อื่น เพื่อจะได้ดูมีความสำคัญ สูงกว่า ดีกว่าสภาวะความเป็นตัวของคุณเองในป้จจุบันขณะ เมื่อคุณเต็มใจที่จะสัมผัสประสบการณ์อีกด้านของชีวิตของความเป็นคนที่งี่เง่า ห่วยแตก เพี้ยน บ้าบอ ไร้สาระ ดูบ้างสักระยะ นั่นเป็นโอกาสให้คุณได้เรียนรู้ที่จะขจัดเปลือกของความอวดดี หยิ่งยโสออกไป ปล่อยให้ตัวตนทางจิตวิญญาณได้ตายไปเสีย เพื่อกลับไปสู่รากฐานของความว่างภายใน เปิดใจในการเดินทาง เผชิญหน้ากับความไม่รู้ แล้วตื่นรู้สู่ความเป็นไปได้อันไพศาลของชีวิต

คุณจะยอมปล่อยให้โอกาสดีๆเช่นนี้ผ่านไปได้อย่างไรกัน ๛

ในการภาวนา ปกติจะมีการเดินทางลักษณะใดลักษณะหนึ่งเกิดขึ้นเสมอ โดยที่ประสบการณ์แห่งการเดินทางนั้นจะมาหาเราเองในขณะที่เรานั่ง หาได้เกี่ยวข้องอะไรกับความคาดหวังลมๆแล้งๆที่เราแบกติดตัวมา

แต่ในบางเวลา เรานั่งไปชั่วโมงแล้วชั่วโมงเล่า แต่ดูเหมือนจะไม่มีการเดินทางที่ว่านั้นเกิดขึ้นแต่อย่างใด เรารู้สึกเหมือนดั่งถูกปิดกั้นด้วยกำแพงอิฐ หรือจะเรียกได้ว่าพบทางตันก็ไม่ผิดนัก

ในกรณีนั้น จงเอาอย่างท่านโพธิธรรม ผู้ซึ่งนั่งประจันหน้ากับกำแพงอิฐนานเป็นเวลานานถึง ๗ ปีอย่างไม่ย่อท้อ จงเผชิญกับทุกอุปสรรคที่ขวางกั้นอย่างไม่กลัว หรือเขินอาย จงยืดหยัดในศักดิ์ศรีแห่งการเดินทางอย่างไม่ต้องพะวงถึงการบรรลุเป้าหมาย ๛

ศีลและวินัยจากแง่มุมของการภาวนา หมายถึง "การจริงใจต่อตนเอง" เราต้องรู้จักเฝ้ามองดูตัวเองว่า ในแต่ละวันเรามีความตั้งใจที่จะฝึกฝนสิ่งที่เราเรียนรู้มาอย่างสม่ำเสมอเพียงไร เรามีความแน่วแน่ที่จะทุ่มเทเวลาให้กับตัวเองในเรื่องนี้อย่างไม่มีข้อแม้ หรือการต่อรองหรือไม่

เราต้องเรียนรู้ที่จะเพิกเฉยต่อการขึ้นๆลงๆของจิตในแต่ละวัน เพิกเฉยกับความไม่อดทน ความสับสน เสียงภายนอกที่บอกให้เราวิ่งวุ่นไม่หยุดอยู่นิ่ง หรือความพยายามที่จะรักษาภาพของการเป็นคนที่มีคุณค่าไว้ก็ตามที

เราต้องรู้จักปล่อยวางทุกอย่าง เพื่อการนั่งเฉยๆ เติมเต็มความตั้งใจ โดยไม่ไปมัวพะวงอยู่กับความรู้สึกขึ้นๆลงๆ เราต้องเรียนรู้ที่จะ “บ้า” สักหน่อยถึงจะสามารถทำได้ เพราะอัตตาจะคอยให้ข้อแก้ต่างด้วยหลักตรระกะที่น่าเชื่อถือ เพื่อที่จะชักจูงให้เราหยุดปฏิบัติ หรือ เว้นไปสักวันสองวัน เราต้องบ้าพอที่จะเพิกเฉยต่อกับดักของอัตตาโดยสมบูรณ์ ..นั่นคือหนทางเดียว ๛

เมื่อเราเรียนรู้ที่จะยอมรับข้อจำกัดในชีวิต
ศิโรราบในกรรมและผลแห่งกรรมในปัจจุบันขณะ...

เมื่อนั้นพลังแห่งการตื่นรู้จะขยายออกไปอย่างไร้ขอบเขต

และเมื่อเราเลิกที่ทะเยอทะยานจะเป็นอะไรต่อมิอะไร
ที่ดูยิ่งใหญ่ไปกว่าการเป็นคนเดินดิน ธรรมดาๆ คนหนึ่ง
ที่มีชีวิตอยู่ภายใต้กฏแห่งกรรม
ในวัฎฎะแห่งการเวียนว่ายตายเกิด..

การยอมรับและทำความเข้าใจถึงสภาวะธรรมนั้น
จะทำหน้าที่เป็นดั่งพลังแห่งปัญญา ที่จะแทรกผ่านเมฆหมอกแห่งความกลัว
จนชีวิตของเราค่อยๆคลี่บานกลายเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้อันกว้างใหญ่อย่างไม่มีขีดจำกัด ๛

หากเราสามารถพักใจให้อยู่ในสภาวะธรรมเดิมแท้ อันว่างปราศจากการปรุงแต่ง
เมื่อนั้นอดีตและอนาคตไม่เพียงแต่จะหมดความสำคัญ แต่เราแทบจะหามันไม่พบอีกต่อไป

แท้จริงแล้ว ยามเมื่อเราเข้าใจในประสบการณ์ตรงในแต่ละชั่วขณะของชีวิต
อดีตและอนาคตหาใช่สิ่งอื่นใดนอกไปเสียจาก
หลักการที่เราพยายามจะยัดเยียดให้กับปัจจุบัน

...ความเป็นปัจจุบันอันไม่สามารถให้ข้อจำกัดหรือคำนิยามได้

ในความว่างของจิต เราจะพบการเต็มเปี่ยมในศักยภาพ ณ ปัจจุบันขณะ
ที่จะทำให้เราได้ตระหนักว่าความคิดฟุ้งซ่านในอดีตและอนาคตเหล่านั้นหาได้แก่นสาระอะไรเลย ๛

เมื่อเรามีความคิดคาดหวังกับอนาคต...

ความคิดนั้นหาใช่สิ่งอื่นใด นอกเสียจากสายลมที่พัดผ่านปัจจุบันกาล

หากเรามัวหมกมุ่นกับความคิดราวกับสิ่งจริงแท้ถาวร เป็นอนาคตที่แน่นอนจับต้องได้ เมื่อนั้นเราได้เข้าใจผิดอย่างมหันต์

แต่หากเรารู้เท่าทัน สร้างสัมพันธ์กับความคิดด้วยใจไม่ยึดมั่น เสมือนสายลมแห่งปัจจุบันขณะกำลังพัดผ่านสู่ประสบการณ์ข้างหน้าที่ไม่มีใครรู้

...เมื่อนั้นเรากำลังได้ก้าวเข้าสู่ความเข้าใจแห่งสภาวะธรรมที่แท้ ๛

การภาวนาไม่จำเป็นจะต้องพาเราไปสู่สภาวะจิตที่ลึกซึ้งขึ้นเสมอไป...

เพราะเป้าหมายของการภาวนาไม่ได้อยู่ที่ การพาเราไปสู่สภาวะจิตที่ลึกล้ำ หรือสูงส่งเหนือมนุษย์

ตรงกันข้ามการภาวนาจะนำเราไปสู่การสร้างปฏิสัมพันธ์กับทุกอารมณ์ ความรู้สึก แห่งความเป็นมนุษย์อย่างถูกต้องยิ่งขึ้น

ทุกประสบการณ์ชีวิตมีแง่มุมที่ลึกซึ้งรอให้เราได้เข้าไปเรียนรู้ได้ในทุกขณะ

ความปรารถนาที่จะลิ้มรสประสบการณ์ของการเข้าถึงความจริงสูงสุด จะถูกเติมเต็มก็ต่อเมื่อ เราได้ให้คุณค่ากับทุกสัมผัสแห่งประสบการณ์ชีวิตด้านในโดยสมบูรณ์ อย่างที่ไม่ต้องไปมองหาคำตอบจากภายนอกเลยแม้แต่น้อย ๛

ธรรมาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ในสายการปฏิบัติ คือ...

บุคคลผู้รู้แจ้งแห่งธรรม ไม่ใช่เพราะว่า เป็นเทวดามาเกิด หรือมีอิทธิฤทธิ์เหนือมนุษย์

แต่เป็นเพราะพวกเขาได้ทุ่มเทแรงกายแรงใจ อุทิศตนเพื่อการฝึกฝน ทำสมาธิบำเพ็ญเพียรชั่วโมงแล้วชั่วโมงเล่าอย่างไม่เคยย่อท้อ อย่างที่เรียกได้ว่า พุทธธรรมเป็นดั่งศูนย์กลางชีวิตของพวกเขาโดยแท้..

บ่อยครั้งที่เรามักจะยกย่องบูชาธรรมาจารย์ผู้รู้แจ้งไปในทางที่ผิดๆ โดยคิดไปว่า "ท่านสุดยอดเหลือเกิน เพราะว่าท่านมีปัญญาเป็นเลิศ มีพรสวรรค์ทางธรรมเลิศล้ำกว่าคนธรรมดาสามัญทั่วไปอย่างเราๆ" การมัวคิดเช่นนั้น เป็นความพยายามที่จะหาข้อแก้ต่างให้กับความคิดอันคับแคบ และความเกียจคร้าน ไร้ซึ่งความพากเพียรวิริยะของเรา

หากเอาแต่คิดเช่นนั้น เราจะไม่มีทางเข้าใจความหมายของสายการปฏิบัติอันยาวนานที่สืบทอดมาจากพระพุทธองค์ได้เลย

หลักคำสอนและเส้นทางการฝึกฝนตนเองในวิถีแห่งพุทธะนั้นมีไว้สำหรับมนุษย์เดินดินธรรมดาทุกคน ให้ได้เข้าถึงความรู้แจ้งแห่งศักยภาพที่มีอยู่ในตนเอง ตามเหตุปัจจัยที่แตกต่างกันไปในปัจจุบันขณะของชีวิต ๛

หากเราอยากมีชีวิตที่แท้ เราต้องฝึกที่จะสร้างสัมพันธ์กับความตายอย่างถูกต้อง

เราต้องเข้าใจว่า
ไม่เพียงแต่ไม่มีสิ่งใดในตัวเราที่จะอยู่ยืนยงคงกระพัน
จริงๆแล้วทุกอย่างได้ตายไปเรียบร้อยแล้วต่างหาก...

หากเราได้ใคร่ครวญถึงความจริงข้อนี้กันอย่างลึกซึ้ง
ความสิ้นหวังดูจะเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้
มันดูจะเป็นความจริงขั้นสูงสุดของการดำรงอยู่

การเข้าถึงธรรมชาติของความตายจะนำเราไปสู่การเข้าใจชีวิตที่ว่า
ไม่มีสิ่งใดที่เราจะสามารถไปยึดมั่นถือมั่น
ไม่มีสิ่งใด และสถานที่ใดที่เราจะสามารถให้ความพึงพอใจสูงสุดแก่เราในบั้นปลาย

เมื่อเราได้ศิโรราบกับความตาย เราจึงสามารถเริ่มตั้งคำถามกับการมีชีวิต
ถามถึงสิ่งที่ชีวิตอาจต้องการจากเรา แม้เพียงน้อยนิด

แต่ไม่ว่าคำตอบจะคืออะไร
มันก็ใช่ว่าจะมีอะไรเกิดขึ้น
เราไม่มีทางเลือกที่จะไปจบลงที่อื่นใด
และชีวิตของเราก็ไม่มีวันที่จะกลายเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่อะไรเลย... ๛

พื้นที่ภายในใจหาใช่อัตลักษณ์ที่แน่นิ่ง...

ในเบื้องต้น จิตอาจดูมีลักษณะเฉพาะและมีข้อจำกัดบางอย่าง
แต่เมื่อเรารู้จักที่จะปล่อยวาง จิตก็จะเปิดกว้างกลายเป็นสิ่งที่เราไม่รู้จักอีกต่อไป

มันอาจจะไปถึงจุดที่ว่า เราได้ปล่อยวาง ลึกลงไป ลึกลงไป...
จนเราได้ตกไปอยู่ใน "ความว่าง" อันไร้มิติและขอบเขต

นั่นคือ แว้บหนึ่งของอิสรภาพแห่งชีวิต ที่เราต่างปรารถนา ๛

ความจริงแห่งชีวิตจะปรากฏให้จิตใจเราสัมผัสได้ในหลากหลายแง่มุม

เมื่อจิตใจเรายุ่งเหยิง ทั้งความคิด อารมณ์ ความรู้สึก สภาวะจิตใดๆ ดูจะเต็มไปด้วยปัญหา ทำเอาเราแสนสับสน เจ็บปวด และเป็นทุกข์

มันปรากฏต่อจิตใจ ราวกับสิ่งจริงแท้ถาวร แข็งทื่อ ไม่มีทางที่จะเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นได้

แต่พอเราได้นั่งลง วางใจให้ผ่อนคลายกับความเป็นไปแห่งสรรพสิ่ง
จิตใจเราค่อยๆกลับมาสู่ธรรมชาติเดิมแท้

ทันใดนั้น เราอาจจะแปลกใจที่ได้พบว่าประสบการณ์เดิมๆที่ดูเจ็บปวดเหล่านั้น
กลับมีนัยแห่งความหมายและความสุขที่แท้แห่งชีวิตปรากฏอยู่ให้เราสัมผัสได้ไปพร้อมๆกัน ๛

ความตาย..ไม่ว่าจะเป็นการแตกสลายของตัวตนในแต่ละขณะ ความล้มเหลวของโครงการล้านแปด การพลัดพรากจากคนที่เรารัก ความเจ็บป่วยทางกาย หรือการสิ้นสลายของร่างกายนี้ในที่สุด...

ครั้นเมื่อเราได้ตระหนักว่า ความตายนั้นเป็นเสมือนดั่งรากฐานการปรากฏของพลังปัญญาแห่งการตระหนักรู้ อีกทั้งยังมอบประตูสู่การเข้าถึงแง่มุมแห่งชีวิตที่เปิดกว้างมากขึ้น การสร้างความสัมพันธ์ที่ถูกต้องกับความตายก็จะนำไปสู่ประสบการณ์การเปลี่ยนแปลงภายในที่ลึกซึ้งและยั่งยืนในทุกขณะ

เมื่อนั้นชีวิตแต่ละวินาทีก็จะกลายเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ อันตั้งอยู่บนความไม่ประมาทอย่างแท้จริง

นี่คือสิ่งที่ท่านอสังกะ เรียกว่า "การปฏิวัติจากรากฐาน" และที่ท่านโดเก็น เรียกว่า "การเข้าสู่หนทางที่แท้" ๛

บางเวลาเมื่อเศษเสี้ยวแห่งชีวิตกลับเข้าสู่ที่ทาง อะไรๆดูจะลงตัว ทำเอารู้สึกเต็มเปี่ยมไปด้วยคุณค่าและความหมาย

แต่ที่น่าขันก็คือ ความหมายที่ว่านั้นที่สุดแล้วก็หาได้มีความหมายอะไรเลย ..มันแค่ดูเหมือนจะมีก็เท่านั้น

เมื่อชีวิตเราผกผันอีกครั้ง ทันใดนั้นเรากลับรู้สึกหมดสิ้นคุณค่า ไร้ซึ่งความหมายของการมีชีวิตอยู่ แต่มันกลับน่าสนใจที่ว่า ประสบการณ์ของการหมดสิ้นทุกสิ่งทุกอย่างนั้นดูจะไม่ไร้ความหมายไปเสียเลยทีเดียว

เพราะหากเราสังเกตให้ดี เราจะได้เรียนรู้ความหมายที่แท้จริงของการมีชีวิตอยู่เพื่อผู้อื่น ๛

พระคัมภีร์กล่าวไว้ว่า :

เมื่อเราได้ลิ้มรสประสบการณ์แห่งอิสรภาพบนเส้นทางแห่งการฝึกตนมากเท่าไร ก็ยากที่เราจะอยากหวนกลับไปใช้ชีวิตในแบบที่เต็มไปด้วยความแข็งทื่อ ความมืดมิด และความอึดอัดขัดข้อง จากการมัวแต่หมกหมุ่นอยู่กับความคิดฟุ้งซ่านไปวันๆ

อรรถกถา:

นั่นคือเหตุผลที่ว่า ทำไมการภาวนาในชีวิตประจำวันจึงมีความสำคัญต่อชีวิตเรายิ่งนัก

การภาวนาจะค่อยๆพาเราเข้าไปสร้างความสัมพันธ์กับจิตใจที่กว้างใหญ่ไร้ขอบเขต ซึ่งดูจะตรงกันข้ามกับความหมกมุ่น เวียนว่ายอยู่ในวัฏฏะแห่งความคิดฟุ้งซ่านที่คุ้นชิน

ช่วงเวลาสั้นๆของการปฏิบัติ ทำให้เราได้ตระหนักว่า มันยังมีอีกแง่มุมของชีวิตที่น่าถวิลหา และท้ายที่สุดเราก็ไม่อาจเลือกเดินหนีไปในทิศทางอื่นได้อีกต่อไป

เราต่างต้องการเรียนรู้ที่จะใช้ชีวิตที่สมบูรณ์ ด้วยการสร้างความสัมพันธ์กับโลกใบนี้ในวิถีทางที่ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง ..เป็นความสัมพันธ์อันยั่งยืน จากการที่เราไม่พยายามที่จะพรากชีวิตออกจากความตื่นรู้อันกว้างใหญ่เลยแม้แต่เพียงวินาทีเดียว ๛

เรามัวใช้เวลาทั้งชีวิตวิ่งวุ่นกับการซ่อมแซม เปลี่ยนแปลง แก้ไข
สิ่งละอันพันละน้อย ที่บ่งบอกถึงความไม่ลงตัว ขอบเขตจำกัด
หรือความแปลกประหลาดผิดปรกติ ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน

ทำไมเราถึงไม่ลองที่จะศิโรราบให้กับสถานการณ์ที่ว่านั้นกันดูบ้าง ?

...ลองเปิดพื้นที่ให้กับความไม่แน่นอนที่ไร้หนทางแก้ไข
ให้ได้แสดงธรรมชาติที่แท้จริงของมันให้เราได้เรียนรู้

แล้วเฝ้าดู ...
เมื่อนั้นชีวิตเราอาจได้พบกับความมหัศจรรย์ที่ไม่คาดฝันก็เป็นได้ ๛

ก้าวเดินอย่างอ่อนน้อม...

พระคัมภีร์กล่าวไว้ว่า:
การก้าวเดินท่ามกลางเหล่าธรรมบาล* เสมือนการเดินทางบนทางแคบๆ ที่รายรอบไปด้วยเทือกเขาสูงตระหง่าน

อรรถกถา:
เพียงแต่ในกรณีนี้ เทือกเขาเหล่านั้นมีชีวิตและกำลังเฝ้ามองเธออยู่ จงให้ความเคารพ และก้าวเดินอย่างอ่อนน้อมท่ามกลางเหล่ายักษ์ผู้ทรงธรรมฤทธิ์

ที่สำคัญ จงอย่าได้พยายามที่จะเป็นมากกว่าความเป็นตัวเธอที่แท้

..เธอไม่จำเป็นต้องเป็นอะไรทั้งสิ้น นอกเสียจากความว่าง ๛

____________________

*ธรรมบาล (dharmapala) ผู้พิทักษ์รักษาธรรม มักปรากฏตัวจากความมืดในร่างของอสูรหน้าตาดุร้าย ธรรมบาล ถือ เป็นคุณลักษณะของพลังแห่งการตื่นรู้ที่ถูกปลุกขึ้น เพื่อคุ้มครองผู้ปฏิบัติให้ตระหนักถึงกิเลส ตัณหา และพลังแห่งอวิชชาที่มีอยู่ในตนเอง จากนั้นจึงรวบรวม ถวายเป็นอาหารอันโอชะให้แก่เหล่าธรรมบาลได้ดื่มกิน

พื้นที่ว่างแห่งการเรียนรู้ภายในอันเป็นธรรมชาติเดิมแท้ของจิตจะเปิดให้เราเข้าถึงได้ก็ต่อเมื่อเรารู้จักที่จะผ่อนพัก...

ผ่อนพักในที่นี้ไม่ได้หมายถึงการผ่อนในแบบหลวมๆจนชีวิตของเราตกเข้าสู่วิถีทางแห่งการหมกมุ่นในตัวเอง

การผ่อนพักที่แท้ คือการเรียนรู้ที่จะปล่อยวางจากการยึดมั่นในความคิด หลักการ หรือการคาดหมายความเป็นไปในสิ่งต่างๆรอบตัว

ปล่อยวางจนเราสามารถวางใจและเชื่อใจในชีวิตที่กำลังคลี่บานในทุกๆขณะ ๛